ZBIORY SPECJALNE POŁĄCZONYCH BIBLIOTEK
Kliknij tutaj, aby
obejrzeć nasze zbiory specjalne
Zbiory specjalne zgromadzone w Połączonych Bibliotekach
WFiS UW, IFiS PAN i PTF stanowią kolekcję dokumentów o wartości wyjątkowej dla
dziedzictwa narodowego. Najważniejsze miejsce wśród nich zajmuje z pewnością
Archiwum Kazimierza Twardowskiego, obejmujące bogatą spuściznę
piśmienniczą założyciela
Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Przywieziony w 1957 roku ze Lwowa
zbiór rękopisów i maszynopisów złożył na ręce Janusza Krajewskiego, ówczesnego
kierownika Biblioteki, uczeń i zięć Twardowskiego – Kazimierz Ajdukiewicz
(1890-1963).
Archiwum Kazimierza Twardowskiego zawiera przede
wszystkim obszerną korespondencję naukową Twardowskiego z lat 1888-1938.
Ważną część zbioru stanowią listy otrzymywane od uczniów, m. in. Tadeusza
Czeżowskiego (1889-1981), Jana Łukasiewicza (1878-1956) i Władysława Witwickiego
(1878-1948), lecz w materiałach Twardowskiego znaleźć można również liczne ślady
korespondencji z wieloma uczonymi niemieckimi i austriackimi, wśród nich m. in.
z Edmundem Husserlem (1859-1938) czy Alexiusem Meinongiem (1853-1920).
Archiwum Twardowskiego współtworzą także liczne
dokumenty pracy naukowej i dydaktycznej autora z okresu wiedeńskiego i
lwowskiego. Są to teksty lub konspekty wykładów, odczytów i przemówień, jak
również przekłady, notatki oraz wycinki prasowe. Wiele materiałów ze spuścizny
piśmienniczej Twardowskiego wydano w formie książek bądź artykułów publikowanych
w czasopismach naukowych, mimo to niektóre ważne i interesujące rękopisy czekają
wciąż na opracowanie edytorskie.
Do przechowywanych w naszej Bibliotece zbiorów
specjalnych należy również liczący ponad dwa tysiące tomów księgozbiór
Kazimierza Twardowskiego, włączony do zbiorów w 1957 roku i opatrzony
sygnaturami 10001-12465 PAN oraz odpowiednią adnotacją. Wiele tomów tworzących
księgozbiór ma szczególne znaczenie dla dziedzictwa narodowego, jak np.
egzemplarze książek i odbitek artykułów otrzymanych w darze od uczniów. Prace te
bowiem najczęściej opatrzone są osobistymi dedykacjami autorskimi dla Mistrza.
Niezwykle ważną część zbiorów specjalnych Biblioteki
tworzą archiwalia Janiny i Tadeusza Kotarbińskich oraz spuścizna
piśmiennicza Mieczysława Wallisa (1895-1975). W skład Archiwum Janiny
(1901-1997) i Tadeusza (1886-1981) Kotarbińskich wchodzi m. in. korespondencja i
materiały biograficzne obojga uczonych, a także spuścizna naukowa i
publicystyczna. Do najważniejszych materiałów biograficznych Kotarbińskiego
należą dzienniki obejmujące dwadzieścia osiem tomów pisanych w latach 1944-1977,
kalendarze biurowe z lat 1957-1967, odzwierciedlające publiczną i naukową
działalność autora oraz dokumentacja prac Komitetu Redakcyjnego Biblioteki
Klasyków Filozofii, któremu Kotarbiński przewodniczył.
Prezentując przechowywane w naszej Bibliotece zbiory
specjalne, nie sposób nie wspomnieć o księgozbiorze filozoficznym Stanisława
Ignacego Witkiewicza (1885-1939), ozdobionym słynnymi marginaliami.
Na marginesach książek filozoficznych studiowanych w latach trzydziestych przez
Witkacego znaleźć można interesujące i nierzadko dowcipne komentarze i
ilustracje tego skłonnego do ironii, a przy tym niezwykle wnikliwego krytyka.
Ważnym uzupełnieniem naszych zbiorów piśmienniczych są
unikatowe nagrania dźwiękowe. Gromadzone w latach sześćdziesiątych i
siedemdziesiątych ubiegłego wieku taśmy magnetofonowe zawierają m. in. zapis
wykładów publicznych wygłaszanych w latach 1974-1977 przez Władysława
Tatarkiewicza (1886-1980), wśród których najważniejsze miejsce zajmuje cykl
pięciu wykładów Nowa filozofia i echa dawnej, poświęcony historycznym źródłom
takich kierunków filozoficznych, jak egzystencjalizm czy neopozytywizm.
Najstarsze nagrania (1966) zawierają prelekcję Tadeusza Kotarbińskiego Myślenie
jako postać działania oraz zapis konferencji z okazji jubileuszu
pięćdziesięciolecia pracy twórczej Marii Ossowskiej (1896-1974). Badaczy
polskiej myśli socjologicznej zainteresuje też z pewnością cykl wykładów Jana
Szczepańskiego (1913-2004), poświęcony społecznym problemom konsumpcji.
Wszystkich czytelników pragnących poznać archiwalia
zgromadzone w Połączonych Bibliotekach WFiS UW, IFiS PAN i PTF z przyjemnością
informujemy, że od 2005 roku trwają nieprzerwane prace nad digitalizacją naszych
zbiorów specjalnych. Konwersji do formatu cyfrowego poddaliśmy już wszystkie
nagrania dźwiękowe, zbiory należące do Archiwum Kazimierza Twardowskiego oraz
spuściznę piśmienniczą Mieczysława Wallisa. Materiały uzupełnianego
systematycznie Archiwum Cyfrowego Biblioteki są już dostępne dla
zainteresowanych Czytelników na stronie www.archiwum.wfis.uw.edu.pl. Zapraszamy
również do zapoznania się z działalnością naszej Pracowni Edytorskiej, którą
utworzyliśmy przy Archiwum Cyfrowym.
ZBIORY ARCHIWUM KAZIMIERZA
TWARDOWSKIEGO
(1) NOWOŚĆ! Interaktywna wersja tablicy pamiątkowej ku czci Kazimierza
Twardowskiego (z okazji 100. posiedzenia Polskiego Towarzystwa Filozoficznego –
4 XI 1910)
(2) K. Twardowski, Odczyt o przesądach naukowych miany w Ognisku 24. listopada
1894 r. (rkps, 17x21cm, k.10, sygn. AKT T.04-6; edycja)
(3) K. Twardowski, Pojęcie i podział filozofii (odczyt; rkps, 17x21cm, k.7,
sygn. AKT T.06-9)
(4) K. Twardowski, Indukcja w metafizyce (wykład - posiedzenie Towarzystwa
Przyrodników im. M. Kopernika, 1 VI 1897; rkps, 17x21cm, k.17, sygn. AKT
T.06-10)
(5) K. Twardowski, O pamięci (powszechny wykład uniwersytecki wygłoszony we
Lwowie 26 XI 1905; mszps, 17x21cm, k.12, sygn. AKT T.06-11)
(6) W. Witwicki, [Paradoks wyrazów heterosemantycznych] – listy do K.
Twardowskiego z 26 I 1915 i 31 I 1915 (rkps, 21x25cm, k.7, sygn. AKT PTF
02.1-XLIII [k. 68-74])
MARGINALIA FILOZOFICZNE STANISŁAWA IGNACEGO
WITKIEWICZA
INDEKS
(1) L.
Busse - Geist und Koerper. Seele und Leib, Leipzig 1913
(2) A.S.
Eddington, Nowe oblicze natury - światopogląd fizyki współczesnej, Warszawa 1934
(3) A.S.
Eddington, Raum, Zeit und Schwere. Ein Umriss der allgemeinen
Relativitaetstheorie, Braunschweig 1923
(4) M.
Kokoszyńska, Logiczna składnia języka, semantyka i logika wiedzy, Warszawa 1936
(5) T.
Kotarbiński, Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Lwów
1929
(6) J.
Łukasiewicz, Z historii logiki zdań, Warszawa 1934
(7) J.
Metallmann, Filozofia przyrody i teoria poznania A.N. Whiteheada, Kraków
1924-1925
(8) B.
Russell, Analyse de'l esprit, Paris 1926
(9) A.
Schwegler, Geschichte der Philosophie, Leipzig 1900
(10) A.
Tarski, O pojęciu wynikania logicznego, Warszawa 1936
(11) A.
Tarski, O ugruntowaniu naukowej semantyki, Warszawa 1936
(12) A.
Tarski, Pojęcie prawdy w językach nauk dedukcyjnych, Warszawa 1933
(13) A.
Tarski, Z badań metodologicznych nad definiowalnością terminów, Warszawa 1934
(14) S.
Witasek, Grundlinien der Psychologie, Leipzig 1908
NAGRANIA DŹWIĘKOWE
(1) NOWOŚĆ! Wł. Tatarkiewicz (1886-1980), Nowa filozofia i echa dawnej -
[2] O egzystencjalizmie - zapis całego wykładu (44 minuty, 20MB) [25 XI 1974]
(2) Wł. Tatarkiewicz, Nowa filozofia i echa dawnej - fragment wstępu [1974]
(3a) Wł. Tatarkiewicz, O pojęciu doskonałości - fragmenty [1975] / Wstęp
(3b) Wł. Tatarkiewicz, O pojęciu doskonałości - fragmenty [1975] / Potoczne
rozumienie słowa "doskonałość"
(3c) Wł. Tatarkiewicz, O pojęciu doskonałości - fragmenty [1975] / O
ikonologii C. Ripy
(4) T. Kotarbiński (1886-1981), Przemówienie końcowe wygłoszone w Polskiej
Akademii Nauk - fragment [1966]
(5) J. Szczepański (1913-2004), Socjologiczne problemy konsumpcji - fragment
wstępu [1975]
Opracowanie: Michał Sepioło